رنگ اصلی در قالیبافی

انواع رنگ های مورد مصرف در قالیبافی:

از نظر منشا رنگ ها به 2 دسته رنگ های طبیعی و رنگ های مصنوعی تقسیم می شوند,

رنگ های طبیعی:به رنگ هایی گفته می شود که منشا گیاهی,جانوری و فلزی دارند و رنگرزی با آنها به زمان,دقت و مهارت زیادی نیاز دارد.

رنگ های مصنوعی:به رنگ هایی گفته می شود که از مواد شیمیایی و مصنوعی تهیه مس شود,و به دسته رنگ های جوهری و رنگ های کرمی تقسیم می شوند,

1-رنگ های جوهری یا آنیلینی یا رنگ های فرار:

این گروه رنگ ها از آنیلین که ارزان و فرار است به دست می آیند و در عرف قالیبافی به رنگ های جوهری معروف هستند.

رنگ های جوهری نامرغوب بوده و در مقابل شستشو و نور فرسوده شده و ثبات خود را از دست می دهند و به دلیل کم ثباتی خطری جدی برای فرش ایران است که مصرف آنها باید ممنوع شود ولی به دلایلی چون ارزانی,جذابیت ابتدایی,سهل الوصول بودن,صرف زمان کم برای رنگرزی و عدم آگاهی از مزایای رنگ طبیعی مورد استقبال زیادی قرار گرفتند.

2- رنگ های کرومی یا دندانه ای:

گروهی از رنگ های مصنوعی هستند و چون از دندانه کروم برای ثبات و شفافیت رنگ های حاصله از آن استفاده می شود به آنها رنگ های کرمی نیز می گویند.

استفاده از این رنگ ها شبیه رنگ های طبیعی است و در مقابل شستشو و نور از ثبات خوبی برخوردار هستند,این رنگ ها درقالی نو,جلوه تند دارند و در قالی کهنه,کدر و پژمرده میشوند,

رنگ های طبیعی(مواد رنگرزی گیاهی):

1-روناس:

گیاهی است که در بیشتر نواحی به صورت خودرو می روید ولی در سال های اخیر در کرمان,یزد و مازندران کشت می شود.ماده رنگی از ریشه آن به دست می آید که ریشه آن کلفت,گوشتی و به رنگ سرخ می باشد,نام ماده رنگی آن,آلیزارین می باشد.

روناس  بین سن 3-7سالگی حد اکثر رنگ دهی را دارد که از روناس 3 ساله آجری و از روناس 7 ساله قرمز تیره حاصل می شود و به عبارتی قدرت رنگی ریشه روناس با مدت زمانی که در خاک می ماند رابطه مستقیم دارد.

پس از آنکه ریشه روناس را اززمین بیرون می آورند آن را خشک و آسیاب می نمایند و به صورت گرد در می آورند و برای رنگرزی استفاده می کنند.

2- پوست گردو:

گردو درختی است بزرگ و دارای چوب بسیار محکم می باشد.از پوست سبز رنگ میوه این گیاه برای رنگرزی استفاده می شود.به این صورت که به محض رسیدن میوه آن را جدا کرده و خشک می نمایند و برای رنگرزی مورد مصرف قرار می دهند.این پوست به تنهایی با نسبت های مشخص رنگ های کرم,شتری وقهوه ای می دهد لکن در ترکیب با موادی چون زاج سیاه,می توان از آن رنگ سیاه به دست آورد,و در ترکیب با سولفات آهن,خاکستری و مشکی می دهد.

3-برگ مو:

از برگ مو رنگ زرد به دست می آید,لکن از مواد اولیه برای بدست آوردن رنگ های چمنی,سبز سیر و زرد لیمویی نیز می باشد.

4-پوست انار:

ماده رنگی آن زرد تیره مایل به قهوه ای م باشد,برای تهیه رنگ های خاکستری,مشکی,زرد,نارنجی,کرم و موشی از آن استفاده می کنند.

5-زعفران:

این گیاه در قائنات,تربت,کاشمر و اصطهبانات کشت می شود و از آن رنگ زرد بدست می آید.لکن به جهت گرانی این ماده کمتر در رنگرزی مصرف می شود.

6- توت سیاه: از مواد اولیه برای به دست آوردن رنگ های بنفش و قرمز می باشد.

7-گلرنگ:ماده رنگی در گل آن موجود است و ماده اولیه برای تهیه زرد مایل به سرخ است.

8-آلبالو: از میوه درخت آلبالو جهت به دست آوردن رنگ قرمز استفاده می شود.